شمس الدين محمد بن محمود آملي

مقدمه 6

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

در همان معانى استعمال كنند كه فصحاى اهل زبان استعمال كردند ، انضباط از لوازم لغات بزرگ جهان است ، چون آشنا و بيگانگان هم ناچار بدان عنايت دارند و بايد وسائل تفهيم براى همه فراهم باشد اگر قواعد مراعات نشود موجب حيرت اجانب بلكه سرگردانى اهل لسان نيز ميگردد ، مثلا ميگويند مامور مربوطه چنان كرد و رئيس مربوطه چنين گفت ، هيچكس نميداندهاى كلمه مربوطه چيست و بر طبق كدام يك از قواعد زبان فارسى يا عربى اضافه شده است و از اين قبيل بسيار . ما اگر كتب قديم را از دست بدهيم بدل آن را نخواهيم يافت اما اگر هرچه جديد غير فصيح است نابود سازيم زيان نخواهيم كرد چون اصل معانى بزبانهاى خارجه در نهايت زيبائى و فصاحت موجود است و ما ميتوانيم پس از خواندن كتب قدما در هر علم كه خواهيم و آموختن اسلوب بيان و كمال زبان فارسى مطالب تازه را بسبك قديم به زبان خود آوريم . بهر حال يكى از كتب نفيس كه از روزگار پيشين مانده است كتاب نفائس الفنون تأليف محمّد بن محمود آملى است كه از هر علم نقاوهء برگزيده و مهمات مطالب را به زبان ساده و علمى فصيح فراهم كرده است ، از كتبى است كه براى مقاصد نامبرده بسيار سودمند است ، علاوه بر آن متضمن فائده عالى ديگرى است كه جهّال ملاحده و سفهاى زنادقه بدانند دين اسلام مباين علم نيست و مؤلف كتاب كه يكى از علماى بزرگ دين است خود كتابى جامع همه علوم عقلى نوشته است . اين گونه كتب كه جامع فنون بسيار است اكثر دانشمندان را به كار ميآيد خاصه فقها را . چه مبادى علوم به يكديگر پيوسته است و كمتر افتد كسى در علمى برآيد و تبرز كند با آنكه از همه علوم ديگر بىنصيب باشد چنان كه امروز نيز در مدارس متوسطه جهان از هر علمى آنچه فراخور دانش‌آموزان است تعليم ميدهند تا چون در فنى تخصص جويد و محتاج بعلوم ديگر بود راجل نماند و بىبهره نباشد هر چند بغايت كمال رسيدن در همه فنون براى افراد بشر ممكن نيست ، و اينكه گفتيم فقهاء را بيش از ديگران لازم است چون علماى شريعت در همهء افعال مكلفين